Өвлийг өнтэй даван туулах асуудлаар малчин, удирдах ажилтнууд зөвлөлдөв
ОРОН НУТГИЙН МЭДЭЭ | ХОВД
Ховд /МОНЦАМЭ/. Ховд аймагт энэ сарын 09-10-ны өдрүүдэд УИХ-ын гишүүн, ХЗДХ—ийн сайд С.Бямбацогт, УИХ-ын гишүүн О.Батнасан нарын санаачилгаар “Малчин, Удирдах ажилтнуудын зөвлөгөөн” болж байна.
ХЗДХ-ийн сайд С.Бямбацогт зөвлөгөөнд оролцогчдод хандан хэлсэн үгэндээ “Малчид маань газрын шим, тэнгэрийн ивээл дор эх орныхоо газар шороо, нутаг усыг хайрлан хамгаалж, эцэг өвгөдийн гал голомтоо бадраан сахиж, өв соёл, үүх түүхээ өвлөн тээж яваа эрхэм хүндтэй хүмүүс билээ.“Малчин хүн мянган мэргэжлийн эзэн” гэсэн сайхан үг бий. Үнэхээр ч малчид маань энэ олон мэргэжилдээ эзэн болж, эргэх дөрвөн цагийн эргэлтэд халуунд халж, хүйтэнд хөрч, эрдэнэт мал сүргээ өсгөн үржүүлж, эх орныхоо эдийн засгийн нэгэн бат тулгуур болж яваа гавьяатнууд юм. Монголын төр ч малчдынхаа өмнө тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэх, тулгарсан бэрхшээлийг арилгах тал дээр онцгой анхаарал хандуулан ажиллаж байгаа гэдгийг онцлох байна. Засаг солигдлоо гээд бодлогын залгамж тасрах ёсгүй.
Тийм учраас мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх, эдийн засгийн эргэлтийг сайжруулах, дэвшилтэт техник, технологийн шинэчлэлийг хийх, инновацийг нэвтрүүлэх “Монгол мал” үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилт үргэлжлэх учиртай. Төрөөс малчдын талаар баримтлах бодлого хэрэгжих амьтай, хийгдэх ажилтай байх ёстой. Төр засгаас малчдынхаа нийгмийн асуудалд анхаарч, түүнд чиглэсэн олон хууль шийдвэрийг гаргаад байна. УИХ-аас “Монгол мал 2” үндэсний хөтөлбөрийг Засгийн газрын Үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусган хэрэгжүүлж байна. Нийт 378 мянга орчим тэтгэвэр авагч байгаагийн тэтгэврийн зээлийн хүү 18 хувь байсныг 15 хувь болгон буурууллаа. Өглөө орой, өвөл зунгүй,цаг нар ялгалгүй хөдөлмөрлөж хөдөө хөхөрч, гадаа гандаж яваа малчдынхаа тэтгэвэрт гарах насыг 5 жилээр наашлууллаа.
Мөн малчин хувиараа эрхлэгчийн тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийг УИХ баталлаа. Өөрөөр хэлбэл 2018 оны 1-р сарын 1-нээс нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлт нь 1995-2006 онд тасарсан малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс 10 хувиар тооцон нэг удаа нөхөн төлөх эрхтэй болсон. Малчид маань амин хувийн эрх ашгаа бодох бус, аль болох нэгдэн нийлж, хүч хөрөнгөө хамтатган, хоршоо нөхөрлөл хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулахыг тууштай дэмжихээр эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгоход илүү анхааран ажиллаж байна” гэлээ.
Ховд аймаг энэ зун гандуу, өвс ногооны гарц тааруухан байсан. Тиймээс өвлийг өнтэй давах бэлтгэлээ хэрхэн базааж байгаа талаар танилцуулж аймгийн холбогдох газрын удирдлагууд энэхүү зөвлөгөөнд илтгэл тавьсан юм.
Хашир малчид ч хахир өвлийг хэрхэн даван туулж байсан талаарх өөрсдийн туршлагаасаа бусадтайгаа хуваалцаж байсан юм. Иймд зөвлөгөөнд оролцогчдын хэлсэн үг, илтгэлийг эмхэтгэн гарын авлага болгож малчдад тараах юм.
ХЗДХ-ийн сайд С.Бямбацогт зөвлөгөөнд оролцогчдод хандан хэлсэн үгэндээ “Малчид маань газрын шим, тэнгэрийн ивээл дор эх орныхоо газар шороо, нутаг усыг хайрлан хамгаалж, эцэг өвгөдийн гал голомтоо бадраан сахиж, өв соёл, үүх түүхээ өвлөн тээж яваа эрхэм хүндтэй хүмүүс билээ.“Малчин хүн мянган мэргэжлийн эзэн” гэсэн сайхан үг бий. Үнэхээр ч малчид маань энэ олон мэргэжилдээ эзэн болж, эргэх дөрвөн цагийн эргэлтэд халуунд халж, хүйтэнд хөрч, эрдэнэт мал сүргээ өсгөн үржүүлж, эх орныхоо эдийн засгийн нэгэн бат тулгуур болж яваа гавьяатнууд юм. Монголын төр ч малчдынхаа өмнө тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэх, тулгарсан бэрхшээлийг арилгах тал дээр онцгой анхаарал хандуулан ажиллаж байгаа гэдгийг онцлох байна. Засаг солигдлоо гээд бодлогын залгамж тасрах ёсгүй.
Тийм учраас мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх, эдийн засгийн эргэлтийг сайжруулах, дэвшилтэт техник, технологийн шинэчлэлийг хийх, инновацийг нэвтрүүлэх “Монгол мал” үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилт үргэлжлэх учиртай. Төрөөс малчдын талаар баримтлах бодлого хэрэгжих амьтай, хийгдэх ажилтай байх ёстой. Төр засгаас малчдынхаа нийгмийн асуудалд анхаарч, түүнд чиглэсэн олон хууль шийдвэрийг гаргаад байна. УИХ-аас “Монгол мал 2” үндэсний хөтөлбөрийг Засгийн газрын Үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусган хэрэгжүүлж байна. Нийт 378 мянга орчим тэтгэвэр авагч байгаагийн тэтгэврийн зээлийн хүү 18 хувь байсныг 15 хувь болгон буурууллаа. Өглөө орой, өвөл зунгүй,цаг нар ялгалгүй хөдөлмөрлөж хөдөө хөхөрч, гадаа гандаж яваа малчдынхаа тэтгэвэрт гарах насыг 5 жилээр наашлууллаа.
Мөн малчин хувиараа эрхлэгчийн тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийг УИХ баталлаа. Өөрөөр хэлбэл 2018 оны 1-р сарын 1-нээс нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлт нь 1995-2006 онд тасарсан малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс 10 хувиар тооцон нэг удаа нөхөн төлөх эрхтэй болсон. Малчид маань амин хувийн эрх ашгаа бодох бус, аль болох нэгдэн нийлж, хүч хөрөнгөө хамтатган, хоршоо нөхөрлөл хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулахыг тууштай дэмжихээр эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгоход илүү анхааран ажиллаж байна” гэлээ.
Ховд аймаг энэ зун гандуу, өвс ногооны гарц тааруухан байсан. Тиймээс өвлийг өнтэй давах бэлтгэлээ хэрхэн базааж байгаа талаар танилцуулж аймгийн холбогдох газрын удирдлагууд энэхүү зөвлөгөөнд илтгэл тавьсан юм.
Хашир малчид ч хахир өвлийг хэрхэн даван туулж байсан талаарх өөрсдийн туршлагаасаа бусадтайгаа хуваалцаж байсан юм. Иймд зөвлөгөөнд оролцогчдын хэлсэн үг, илтгэлийг эмхэтгэн гарын авлага болгож малчдад тараах юм.
А.Бямбасүрэн